Cửa bức bàn là gì? Đặc điểm và ý nghĩa của cửa Bức Bàn

Cùng vtkong tìm hiểu các thông tin cũng như các thông số của cửa bức bàn nhé. Cửa bức bàn là một loại cửa truyền thống trong kiến trúc nhà gỗ cổ Việt Nam, thường được sử dụng để ngăn cách không gian bên trong và bên ngoài nhà, hoặc để phân chia các không gian bên trong nhà lớn.

Đặc điểm của cửa bức bàn:

1. Vị trí: Nằm giữa các cột trong một gian nhà, có thể là cửa chính hoặc cửa ngăn chia các không gian bên trong.
2. Cấu tạo: Thường có nhiều cánh, số cánh thường là số chẵn (2, 4, 6), phổ biến nhất là 4 cánh.
3. Chất liệu: Gỗ là chất liệu chính, có thể là gỗ lim, dổi, mít…
4. Kết cấu: Các cánh cửa được ghép lại với nhau bằng cối quay, có thể tháo rời dễ dàng.
5. Phân loại: Có hai loại chính là cửa ghép (lá cổ và pano) và cửa thượng song hạ bản (phần trên là song gỗ, phần dưới là bản gỗ đặc).
6. Hoa văn: Thường có các hoa văn chạm khắc tinh xảo, mang ý nghĩa phong thủy, may mắn, thể hiện mong ước của gia chủ.

Ý nghĩa của cửa bức bàn:

1. Ngăn chia không gian: Tạo ra các khu vực riêng tư, đảm bảo sự kín đáo và riêng tư cho không gian sống.
2. Tạo vẻ đẹp thẩm mỹ: Góp phần làm tăng giá trị kiến trúc, vẻ đẹp truyền thống cho ngôi nhà.
3. Thể hiện văn hóa: Hoa văn trên cửa thể hiện nét văn hóa, tín ngưỡng và quan niệm thẩm mỹ của người Việt.

Các loại gỗ dùng cho cửa bức bàn

Cửa bức bàn thường được làm từ các loại gỗ tự nhiên có độ bền cao, ít cong vênh và dễ chạm khắc hoa văn. Một số loại gỗ phổ biến gồm:

Hiện tại sử dụng gỗ cho cửa bức bàn phổ biến hiện nay có 5 loại chính như sau:

1. Gỗ lim Nam Phi: Rất cứng, chắc, chịu lực tốt, chống mối mọt cao – thường dùng cho các công trình nhà thờ họ cao cấp.
2. Gỗ gõ đỏ Pachy: Vân đẹp, màu sắc sang trọng, độ bền cao, dễ thi công chạm khắc.
3. Gỗ hương Nam Phi: Có mùi thơm nhẹ, vân gỗ tinh tế, ít nứt nẻ, rất được ưa chuộng trong làm cửa bức bàn.
4. Gỗ mít ta hoặc mít Nam Phi: Truyền thống nhất trong nhà thờ họ, nhẹ, ít cong vênh, màu vàng ấm, mang ý nghĩa tâm linh.
5. Gỗ xoan: Giá thành thấp hơn, dễ gia công, phù hợp với các công trình kinh phí vừa phải.

Tùy vào ngân sách và yêu cầu thẩm mỹ, gia chủ sẽ lựa chọn loại gỗ phù hợp. Trong đó, gỗ mít và gỗ lim là hai loại được sử dụng phổ biến nhất trong kiến trúc nhà thờ họ truyền thống.

Các mẫu cửa bức bàn phổ biến:

Cửa ghép pano:Các cánh cửa được ghép từ các phần gỗ khác nhau, có thể để trơn hoặc có chạm khắc hoa văn.

Cửa thượng song hạ bản: Phần trên là các song gỗ, phần dưới là bản gỗ đặc, thường được sử dụng trong các công trình tâm linh như đình, đền, chùa.

Tóm lại, cửa bức bàn không chỉ là một bộ phận chức năng của ngôi nhà mà còn là một tác phẩm nghệ thuật, mang đậm giá trị văn hóa và thẩm mỹ truyền thống của người Việt.

Quy trình sản xuất 1 bộ cửa bức bàn nhà thờ họ của Vtkong

Cùng là thợ mộc nhưng nếu làm không chuyên thì làm nên bộ cửa cũng sẽ không đẹp. Đây cũng không phải là lí thuyết xuông mà là kinh nghiệm thực tế tôi đã trải qua rất nhiều rồi nên chia sẻ với các bạn. Để 1 đội thợ có thể làm được cửa cho chúng tôi cũng không phải đơn giản mà cần phải đáp ứng rất nhiều tiêu chí. Quy trình làm ra một bộ cửa bức bàn của Vtkong cũng rất khắt khe. Hôm nay chúng tôi sẽ chia sẻ cho các bạn cùng tham khảo nhé.

B1. Đo, khảo sát thực tế tại công trình

Đây là bước đo, khảo sát để kiểm tra lại kích thước chuẩn trước khi đưa vào sản xuất. Nếu đo không chuẩn thì sản xuất nên 1 bộ cửa xong chúng ta cũng không thể lắp được. Có thể phải bo đi nên đây là một khâu rất quan trọng

B2. Vẽ lại file thiết kế CNC

Đây là một khâu mà rất nhiều bên không làm, tôi sẽ là người duyệt và kiểm tra kích thước thực tế của hoa văn, mẫu mã, hình thức và kích thước của các bộ cửa này.

• Kích thước thì cần đáp ứng theo thước lỗ ban
• Chia pa nô hay chia cánh cửa phải có tỉ lệ đẹp.
• Hoa văn cần phải đáp ứng ý nghĩa của nhà thờ họ

Sau khi duyệt xong chúng ta mới sang bước tiếp theo

B3. Xẻ gỗ, sấy khô và phơi gỗ tại xưởng

Nhiều gia đình không am hiểu về gỗ cho nên khi làm xong bộ cửa sẽ không đẹp. Và chúng tôi sẽ giải thích cho các bạn tại sao lại phải làm như vậy để các bác có thể nắm được.

Xẻ gỗ: Yêu cầu 1 nhà hay toàn bộ phần cửa mặt tiền phải xẻ từ 1 cây gỗ, lựa mặt trái phải thật kĩ. Để khi chúng ta làm mộc xong hay sơn xong bộ cửa sẽ có sự đồng đều về màu sắc. Nếu không làm kĩ khâu này thì khi lên 1 bộ cửa các bạn sẽ thấy chỗ đen hay chỗ trắng. Đó là khi thợ làm họ có thể tiện tay nhặt bất kì 1 miếng gỗ nào đó và cho vào. Cho nên mới tạo nên sự không đồng đều ảnh hưởng đến thẩm mỹ

Sấy gỗ: Sau khi xẻ xong chúng tôi yêu cầu phải sấy khô trước khi đưa vào sản xuất. Mặc dù đã sấy khô nhưng không phải là có thể sử dụng được ngay

Phơi gỗ tại Xưởng: Nhiều người lầm tưởng sấy gỗ xong sẽ khô và làm sẽ không bị nứt hay bị cong vênh. Đây là một sai lầm rất lớn, mặc dù chúng ta sấy công nghiệp nhưng gỗ chưa hoàn toàn khô, các tép nước trong gỗ vẫn còn nên để lâu dài sẽ bị cong vênh. Vì tiêu chuẩn sấy gỗ của Việt Nam còn kém, chưa bằng các nước tiên tiến nên chưa thể đáp ứng được. Vậy nên sấy xong yêu cầu phải phơi trong xưởng, không phơi trực tiếp dưới nắng tối thiểu 1 tháng, càng dài càng tốt sẽ đảm bảo được sự ổn định của gỗ

Cách phơi gỗ tại xưởng: Phơi gỗ cũng là một kĩ năng không phải cứ xếp lên nhau là được mà mỗi thanh gỗ phải xếp không được khít, xếp vuông góc 90 độ hoặc phải có gỗ kê để đảm bảo độ thông thoáng khí bề mặt như vậy gỗ mới khô tuyệt đối được

B4: Đục gỗ và làm mộc

Sau khi gỗ đã chuẩn bị xong chúng ta sẽ dùng file thiết kế và đục toàn bộ bằng máy CNC. Như vậy sẽ đảm bảo được tính nhất quán trong thi công và thực tế

B5: Sơn và lót

Sau khi gỗ đã làm mộc xong sẽ cho vào sơn và lót, Lót 2 lần và sơn phủ 2 lần. Chất liệu sơn chúng tôi dùng là 07 cho toàn bộ phần sơn nội thất

B6: Lắp đặt tại công trình

Lắp đặt là giai đoạn không thể thiếu cho công trình và thời gian lắp đặt 1 bộ cửa khoảng 1-2 ngày. Sau khi lắp xong chúng tôi sẽ vệ sinh sạch và sơn lại 1 nước cùng với phủ bóng lại cho bộ cửa. Nếu khách hàng cần điều chỉnh màu thì sẽ sơn trực tiếp theo yêu cầu của khách hàng.

Các bác có thể thấy quy trình sản xuất cửa bức bàn của vtkong rất cầu kì và phức tạp phải không? Chính vì thế những bộ cửa mà chúng tôi làm mới có giá trị cao như vậy. Vậy nên những sản phẩm của chúng tôi mới liên tục được cập nhật, cải tiến đề ngày càng đẹp hơn và hoàn thiện hơn

Hình ảnh thực tế cửa bức bàn nhà thờ họ bằng gỗ lim Nam Phi

Tham khảo thêm: Tên gọi cấu kiện nhà gỗ, cấu kiện nhà thờ họ, từ đường