Các bước chuẩn bị lễ cất nóc nhà thờ họ

Khi xây nhà thờ họ chúng ta thường có 3 ngày chính quan trọng và cần quan tâm. Đó là ngày khởi công, ngày cất nóc và ngày hoàn thành. Những ngày này chúng ta cần phải phối hợp với thợ xây để tính toán cho ngày phù hợp sao cho thuận lợi. Tùy thời điểm phụ thuộc thời tiết thì thời gian có thể sẽ kéo dài khác nhau. Trong bài này chúng tôi sẽ chia sẻ với các bác các bước cần chuẩn bị cho buổi lễ cất nóc nhà thờ họ nhé.

1.Chọn người đại diện và chọn ngày giờ cất nóc

Chọn ngày giờ hoàng đạo: Mời thầy phong thủy hoặc chuyên gia phong thủy chọn ngày giờ lành, tháng tốt hợp với tuổi của trưởng tộc hoặc người đại diện dòng họ. Tránh các ngày hắc đạo, sát chủ, hay trùng tang.

Chọn người đại diện: Người đại diện là người mà dòng họ đã chọn từ trước, người này cần được tuổi đẹp để xây dựng, còn nếu các cụ ngoài 70 thì không cần phải xem tuổi.

2. Chuẩn bị chữ trên cái nóc hoặc thượng lương

Chữ trên nóc cần 3 ngày đó là ngày khởi công, ngày cất nóc và ngày hoàn thành. Có nhiều gia đình thì không viết, tùy mỗi nhà.

Vị trí chữ chuẩn theo cổ truyền:

• Bên phải (Tây/Bạch Hổ): Khởi công nhật (Ngày khởi công).
• Ở giữa: Ngày cất nóc (Thượng lương đại cát / Thượng lương nhật) hoặc các chữ chúc phúc cho dòng họ như “Thượng Lương Đại Cát”, “Vĩnh Trực Trường Tồn”.
• Bên trái (Đông/Thanh Long): Hoàn công nhật (Ngày hoàn thành – nếu chưa xác định chính xác ngày xong có thể để trống hoặc lấy ngày dự kiến).

Lưu ý: Chữ viết bằng mực tàu/sơn đỏ, viết bằng chữ Hán Nom hoặc chữ Quốc ngữ chuẩn mực. Có thể dát vàng tùy điều kiện

3. Chuẩn bị Thanh Thượng Lương (Tiền lẻ, Vải đỏ, Lá thiên tuế)

• Vải đỏ (Hồng bao): Quấn dải vải đỏ dài bọc quanh thanh gỗ thượng lương. Dải vải đỏ tượng trưng cho may mắn, hỷ sự và xua đuổi tà khí.

• Tiền lẻ / Kim tiền: Buộc một xâu tiền xu cổ (hoặc tiền lẻ) bên trong vải đỏ tượng trưng cho tài lộc, sự sung túc, phúc lộc kéo dài cho con cháu đời sau.

• Cành Thiên Tuế (hoặc Lá Dừa, Cành Bưởi): Buộc hai đầu thanh thượng lương. Lá thiên tuế biểu tượng cho sự trường tồn, bách niên vĩnh cửu.

4. Chuẩn bị mâm cúng, mâm lễ

• Lễ vật mặn/chay: 01 con gà luộc nguyên con (hoặc đầu heo/heo quay), đĩa xôi hoặc bánh chưng.
• Đồ cơ bản: 01 đĩa muối trắng, 01 bát gạo, 01 bát nước sạch, 05 chén rượu trắng, 05 chén trà.
• Đồ hút/thưởng: 01 bao thuốc lá và 01 lạng chè (trà ngon).
• Hồng hoa, phẩm oản: Mâm ngũ quả tươi ngon, 05 chiếc oản đỏ, 09 bông hoa hồng đỏ (hoặc hoa tươi khác phù hợp).
• Vàng mã và trang phục: Bộ quần áo Quan Thần Linh (đỏ, mũ, hia, kiếm trắng) cùng vàng mã, tiền âm phủ, đinh vàng hoa.

5. Nghi thức Đưa Thượng Lương lên khung mái & Tung tiền/Gieo quẻ

• Sau khi thầy làm lễ xong, đúng giờ Hoàng Đạo, thợ mộc và con cháu kéo/đưa thanh thượng lương lên vị trí cao nhất của mái nhà.
• Tục gieo quẻ / Tung lộc: Ở một số vùng miền, sau khi đặt thượng lương vào ngàm, gia chủ/thầy cúng sẽ thả một ít tiền lẻ, xôi, hoặc bánh nhỏ từ trên mái xuống cho con cháu ở dưới hứng lấy (gọi là “Cắt lộc” / “Tung lộc”) để lấy may.

Quy trình thực hiện nghi lễ cất nóc nhà thờ họ

• Bước 1: Dọn dẹp không gian: Vệ sinh sạch sẽ khu vực đặt nóc, gác mái, đảm bảo quang đãng và an toàn lao động.
• Bước 2: Bày mâm lễ: Đặt mâm cúng trang trọng trên bàn cao ở vị trí trung tâm hoặc nơi chuẩn bị làm lễ.
• Bước 3: Dâng hương: Người đại diện dòng họ chỉnhốn trang phục, thắp hương, vái lạy và đọc bài văn khấn cáo yết Thần linh, Thổ địa và Gia tiên tổ tông.
• Bước 4: Tiến hành cất nóc (Thượng lương): Đợi đến giờ hoàng đạo, thợ cả cùng gia chủ tiến hành nghi thức gác đòn nóc lên vị trí thiết kế.
• Bước 5: Hoá vàng và thụ lễ: Sau khi hoàn thành việc đặt đòn nóc và nhang tàn gần hết, gia chủ tiến hành hạ lễ, hóa vàng mã và mời đội thợ cùng gia tộc thụ lộc.

Những lưu ý quan trọng khi làm cất nóc nhà thờ họ